TİB Sorgu Nedir? TİB Kapandıktan Sonra Site Sorgulama Nasıl Yapılıyor?

Kısa cevap: "TİB sorgu", bir web sitesine Türkiye'den erişim engeli olup olmadığını sorgulamak için kullanılan eski bir ifadedir. Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB) 2016'da kapatıldı ve görevleri BTK'ya (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) devredildi. Bu yüzden ayrı bir "TİB sorgu sitesi" yoktur. Resmî sorgu bugün internet.btk.gov.tr/sitesorgu adresinden yapılır.

"TİB sorgu", "TİB site sorgulama" ve "TİB engel sorgulama" Türkiye'de hâlâ çok aranıyor. Bu yazıda TİB'in ne olduğunu, kapandıktan sonra neyin değiştiğini, bugün engelin hangi kurum üzerinden uygulandığını ve bir domainin engelli olup olmadığını 3 yöntemle nasıl öğreneceğinizi anlatıyoruz. Yazıdaki tarih ve madde bilgileri 5651 sayılı Kanun'un mevzuat.gov.tr'deki güncel metnine dayanır.

TİB neydi?

Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB), 5397 sayılı Kanun ile kurulan (Resmî Gazete, 23 Temmuz 2005) bir devlet kurumuydu. İletişimin denetimiyle ilgili görevlerinin yanında, 2007'de çıkan 5651 sayılı İnternet Kanunu'nda "Başkanlık" olarak geçen ve erişim engelleme kararlarının uygulanmasını yürüten kurum da TİB'di.

Bir site engellendiğinde ekranda çıkan bilgilendirme sayfası yıllarca TİB adıyla anıldı. "Siteye TİB engeli geldi" ve "TİB sorgu" ifadeleri buradan gelir.

TİB ne zaman kapandı, görevleri kime geçti?

TİB, 15 Ağustos 2016 tarihli 671 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatıldı ve görevleri BTK'ya devredildi. Bu düzenleme daha sonra 6757 sayılı Kanun ile kanunlaştı. 5651 sayılı Kanun'daki "Başkanlık" ifadeleri bugün BTK'yı, "Başkan" ifadeleri ise BTK Başkanı'nı ifade eder.

Kısa zaman çizelgesi:

Kısacası TİB sorgu bugün BTK sorgulama demektir. Kurumun adı değişti, alışkanlık kaldı.

Bugün erişim engeli hangi kurallarla veriliyor?

Erişim engelinin yasal dayanağı hâlâ 5651 sayılı Kanun'dur. Site sahipleri için en önemli iki madde şunlardır:

8. madde: katalog suçlar

İçeriği belirli suçları oluşturduğuna dair yeterli şüphe bulunan yayınlar için içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı verilir. Bu suçlar arasında intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş, kumar oynanması için yer ve imkân sağlama, Atatürk aleyhine işlenen suçlar ve 2020'den bu yana 7258 sayılı Kanun'daki yasa dışı bahis suçları bulunur.

Kararı soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir. Bu kararı 24 saat içinde hâkim onayına sunar, hâkim de en geç 24 saat içinde karar verir. Kanunda sayılan durumlarda BTK Başkanı da re'sen erişim engeli kararı verebilir. Karar bildirildikten sonra en geç 4 saat içinde uygulanır.

8/A maddesi: gecikmesinde sakınca bulunan hâller

Yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması gerekçeleriyle karar verilebilir. Kararı hâkim verebilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise Cumhurbaşkanlığı ya da ilgili bakanlıkların talebi üzerine BTK Başkanı verir ve karar 4 saat içinde uygulanır. Başkan bu kararı 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunar. Hâkim 48 saat içinde karar vermezse karar kendiliğinden kalkar.

Her iki maddede de engel kural olarak URL bazında (yalnızca ilgili içeriğe) uygulanır. Teknik olarak mümkün değilse ya da ihlal bu yolla önlenemiyorsa sitenin tamamı engellenebilir.

BTK ile ESB arasındaki fark

TİB'in kapanmasından önce, 2014'te kurulan Erişim Sağlayıcıları Birliği (ESB), bugün engel kararlarının uygulanmasında ikinci önemli adrestir. Kanuna göre ESB, 8 ve 8/A maddeleri kapsamı dışındaki tüm içerik çıkarma ve erişim engeli kararlarının uygulanmasını sağlar (m. 6/A).

Kararı hangi kurum iletirse iletsin, engeli fiilen uygulayan erişim sağlayıcılardır (Türk Telekom, Superonline, Vodafone, TurkNet gibi operatörler). Her operatör kararı kendi altyapısında DNS, SNI, IP engeli ya da bilgilendirme sayfasıyla uygular. Farklar için DNS, SNI ve IP engeli rehberine bakabilirsiniz.

Not: Eski kaynaklarda kişilik hakkı ihlallerinde sulh ceza hâkimliğine başvurmanın dayanağı olarak 5651'in 9. maddesi geçer. Anayasa Mahkemesi bu maddeyi 11 Ekim 2023 tarihli kararıyla (E.2020/76, K.2023/172) iptal etti ve iptal 10 Ekim 2024'te yürürlüğe girdi. Yeni bir düzenleme gündeme gelse de güncel kanun metninde 9. madde "iptal" olarak görünür.

2026'da "TİB sorgu" nasıl yapılır? 3 yöntem

1. BTK Site Bilgileri Sorgu

1. internet.btk.gov.tr/sitesorgu adresini açın.
2. Domaini www ve https:// olmadan yazın (ör. ornek.com).
3. Güvenlik kodunu girip sorgulayın.
4. Kayıtlı bir karar varsa sonuçta görünür. "Ayrıntılı sorgula" seçeneğiyle kararın dayanağı hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz.

Gösterdiği: BTK'nın kaydındaki kararlar. Göstermediği: ESB üzerinden uygulanan kararlar ve operatörlerin kararı fiilen uygulayıp uygulamadığı.

2. e-Devlet ESB sorgusu

1. turkiye.gov.tr'de ESB Web Sitesi Erişim Engeli Sorgulama hizmetini açın.
2. e-Devlet şifrenizle giriş yapın.
3. Domaini yazıp sorgulayın.

Gösterdiği: ESB'ye ulaşan kararlar. Göstermediği: BTK kapsamındaki kararlar ve sitenin o anki durumu.

3. Türkiye'den canlı kontrol

1. Ücretsiz BTK sorgulama aracımızı açın.
2. Domaini yazıp sorgulayın.
3. Araç, domaini Türkiye'deki bir ev internet bağlantısından o an dener ve DNS engeli, bağlantı kesilmesi ya da engel sayfası gibi izleri raporlar.

Gösterdiği: Sitenin şu an Türkiye'den açılıp açılmadığı. Göstermediği: Kararın dayanağı ve tarihi.

En güvenilir sonuç için resmî sorguyla canlı kontrolü birlikte kullanın. Resmî kayıt "engel yok" dediği hâlde site açılmıyorsa nedenlerini BTK sorgusunda görünmeyen engeller yazısında anlattık. Yöntemlerin ayrıntılı karşılaştırması da BTK sorgulama rehberimizde bulunuyor.

Engel kararına itiraz: temel bilgiler

Sorgulama engeli kaldırmaz, yalnızca durumu gösterir. Engelin kaldırılması için hukuki süreç gerekir:

• Hâkim ve mahkeme kararları: Koruma tedbiri olarak verilen kararlara 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir (5651 m. 8/2).
• 8/A kararları: BTK Başkanı'nın kararı 48 saat içinde hâkim tarafından onaylanmazsa kendiliğinden kalkar.
• Kendiliğinden kalkma: Kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı verilirse 8. madde kapsamındaki engel kendiliğinden hükümsüz kalır.
• Kurumların itirazı: BTK ve ESB de mevzuata uygun bulmadıkları kararlara itiraz edebilir.

İtiraz süreleri kısadır ve doğru merci kararın türüne göre değişir. Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuz için vakit kaybetmeden bir avukata danışın.

Sık yapılan yanlışlar

• "TİB sorgu sitesi" aramak: Böyle bir resmî site yok. TİB adını kullanan siteler resmî değildir. Resmî sorgu BTK'nın sitesindedir.
• Yalnızca BTK sorgusuna güvenmek: ESB kararları ve operatör farkları BTK sorgusunda görünmez.
• Tek operatörden test edip "engel yok" demek: Karar operatörlerde farklı zamanda ve farklı yöntemle uygulanabilir.
• Yurt dışından ya da VPN ile test etmek: Erişim engeli yalnızca Türkiye'deki bağlantılarda görülür.
• Sorgunun engeli kaldıracağını sanmak: Sorgu yalnızca bilgi verir. Engeli kaldırmanın yolu itiraz ya da kararın hükümsüz kalmasıdır.

"TİB sorgu botu" ne demek?

Domainleri sürekli kontrol edip engel olduğunda Telegram'dan haber veren servisler de alışkanlıkla TİB sorgu botu ya da BTK sorgu botu diye anılır. Bu botlar resmî sorguyu tekrar tekrar çalıştırmak yerine domaine Türkiye'den bağlanmayı dener ve engel izlerini arar.

İyi bir botun nelere dikkat etmesi gerektiğini BTK / TİB sorgu botu seçim rehberinde sıraladık. Kısaca: kontrol gerçekten Türkiye'den ve farklı operatörlerden yapılmalı, engel ikinci bir kontrolle doğrulanmalı ve bildirim anında gelmeli. Banpeek domainlerinizi 2 dakikada bir Türk Telekom, Superonline, TurkNet ve Türksat ev bağlantılarından kontrol eder ve engeli Telegram'dan bildirir.

Engel sayfasında hâlâ TİB yazıyorsa?

Eski ekran görüntülerinde, önbelleğe alınmış sayfalarda ya da güncellenmemiş bazı bilgilendirme sayfalarında TİB adı veya logosu görülebilir. Bu, engelin "TİB tarafından" verildiği anlamına gelmez. TİB 2016'dan beri yoktur. Sayfada hangi kurumun adı geçerse geçsin sonuç aynıdır: o domaine Türkiye'den, en azından o operatör üzerinden erişim engellenmiştir. Kararın dayanağını öğrenmek için yukarıdaki resmî sorguları kullanın.

Sık Sorulan Sorular

TİB sorgu nedir?

Bir siteye Türkiye'den erişim engeli olup olmadığını sorgulamak için kullanılan eski bir ifadedir. TİB 2016'da kapandığı için bu sorgu bugün BTK'nın Site Bilgileri Sorgu sayfasından yapılır.

TİB hâlâ var mı?

Hayır. TİB, 15 Ağustos 2016 tarihli 671 sayılı KHK ile kapatıldı ve görevleri BTK'ya devredildi.

TİB sorgu sitesi hangisi?

Ayrı bir "TİB sorgu sitesi" yoktur. Resmî sorgu BTK'nın Site Bilgileri Sorgu sayfasından (internet.btk.gov.tr/sitesorgu) yapılır. ESB kapsamındaki kararlar için e-Devlet'teki "ESB Web Sitesi Erişim Engeli Sorgulama" hizmeti kullanılır.

TİB engeli ile BTK engeli farklı mı?

Hayır, aynı şeyi anlatır. "TİB engeli" eski kullanımdır. Bugün kararlar 5651 sayılı Kanun'un 8 ve 8/A maddeleri kapsamında BTK, diğer kararlarda ESB üzerinden uygulanır.

BTK sorgusunda engel görünmüyor ama site açılmıyor, neden?

Karar ESB üzerinden uygulanmış olabilir, engel yalnızca bazı operatörlerde olabilir ya da sorun engelden değil sunucudan kaynaklanıyor olabilir. Sitenin Türkiye'den gerçekten açılıp açılmadığını ücretsiz BTK sorgulama aracıyla kontrol edin.

TİB sorgusu engeli kaldırır mı?

Hayır. Sorgulama yalnızca mevcut durumu gösterir. Engelin kaldırılması için karara itiraz gibi hukuki süreçler gerekir.

Domainim engellendiğinde TİB sorgu botu bana nasıl haber verir?

Domaininizi bir takip servisine eklersiniz. Servis domaini düzenli aralıklarla Türkiye'den kontrol eder ve engel tespit ettiğinde Telegram gibi bir kanaldan bildirim gönderir.